---
title: "Radiology dictation transcription fyrir geislafræðinga: öruggari röntgen skýrslugerð"
description: "Hagnýt leiðbeining fyrir geislafræðinga um radiology dictation transcription, yfirferð, gæðaeftirlit og röntgen skýrslugerð með Speechyou."
url: "https://speechyou.com/use-cases/is/healthcare/rontgen-skyrsluger"
---

Fyrir geislafræðinga er **radiology dictation transcription** fyrst og fremst vinnuferli: talaðri lýsingu á myndrannsókn er breytt í breytanlegan texta sem sérfræðingur yfirfer, lagfærir og flytur síðan í viðeigandi skýrslukerfi. Speechyou getur nýst við þann hluta ferlisins sem snýr að því að breyta upptöku í texta og styður umritunarvinnu á 1,700+ tungumálum. Það kemur þó ekki í stað læknisfræðilegrar dómgreindar, yfirferðar eða samþykktar geislafræðings.

Í íslensku samhengi þarf að skoða röntgen skýrslugerð sem hluta af formlegri skráningu heilbrigðisupplýsinga. [Lög um sjúkraskrár nr. 55/2009](https://www.althingi.is/lagas/139a/2009055.html) fjalla meðal annars um færslu upplýsinga í sjúkraskrá og rafræn sjúkraskrárkerfi. Þess vegna ætti hver stofnun að staðfesta eigin verklagsreglur, aðgangsstýringu, varðveislu og samþættingu áður en hljóð eða texti með persónugreinanlegum upplýsingum er settur í nýtt verkfæri.

## Helstu atriði í hnotskurn

-   Tal í texta getur minnkað handvirka innsláttarvinnu, en aðeins eftir markvissa yfirferð.
-   Góð niðurstaða byrjar á skýrri upptöku, stöðugu orðalagi og fyrirfram ákveðnu skýrslusniði.
-   Sérstaklega þarf að sannreyna hliðstæður orð, tölur, mælingar, hliðarmerkingar og neitun.
-   Hljóð- og textagögn sem tengjast sjúklingi þarf að meta út frá lögum, innri reglum og samningum við vinnsluaðila.
-   Speechyou breytir upptöku í breytanlegan texta og styður einnig texta fyrir skjátexta, meðal annars SRT og VTT.
-   Innleiðið fyrst í afmörkuðu, lágáhættuprófi og mælið vinnugæði með handvirkri úttekt, ekki loforðum um ákveðið nákvæmnishlutfall.

## Hvar umritun passar inn í geislafræðilegt ferli

Áður en talað er inn þarf geislafræðingur að hafa myndrannsóknina opna, bera kennsl á rétta rannsókn og ákveða uppbyggingu skýrslunnar. Algengt snið getur til dæmis skipt textanum í ábendingu, samanburð, tækni, niðurstöður og ályktun. Mikilvægast er að tala í sömu röð í hvert sinn; það auðveldar bæði yfirferð og innflutning í staðlað skýrslusnið.

Upptakan ætti að vera afmörkuð við eina rannsókn eða skýrslu. Byrjið á skýru auðkenni sem samræmist staðbundnu verklagi, en forðist að segja fleiri persónuupplýsingar en nauðsynlegt er. Segið síðan niðurstöður í heilum setningum og merkið greinilega þegar nýr hluti hefst. Ef þið leiðréttið ykkur munnlega, segið hvaða orð eða setningu á að fjarlægja; ekki treysta á að kerfið skilji sjálfkrafa hvort fyrri eða síðari útgáfan gildir.

Eftir umritun ber geislafræðingur ábyrgð á merkingu textans. Sjálfvirkur texti er vinnudrög, ekki endanleg túlkun. Markmiðið er að færa innslátt og vélritun til hliðar svo meiri athygli geti farið í læknisfræðilega samhengið, samanburð við fyrri rannsóknir og skýra ályktun.

## Fyrir upptöku: undirbúningur sem skiptir máli

### Veljið fast skýrslusnið

Ákveðið hvaða fyrirsagnir og orðalag eiga að vera stöðluð fyrir hverja rannsóknartegund. Það getur verið einfalt snið fyrir lungnamynd, annað fyrir tölvusneiðmynd og það þriðja fyrir segulómun. Þetta er ekki aðeins ritstjórnarlegt val; fast snið dregur úr því að mikilvægir hlutar vanti þegar vinnuálag er mikið.

Skrifið niður staðbundinn orðalista yfir skammstafanir, mælieiningar, líffæraheiti og heiti sem oft eru rangt túlkuð. Merkið sérstaklega orð sem hljóma svipað, svo sem „hægra“ og „vinstra“, eða tölur sem breyta klínískri merkingu. Prófið einnig hvernig íslenskt orðalag blandast við ensk heiti á aðferðum, tækjum eða flokkunarkerfum.

### Tryggið skýra rödd og rétt samhengi

Bakgrunnshljóð, samtöl í lestrarsal og of hratt tal geta gert yfirferð lengri en vélritun hefði gert. Notið hljóðnema samkvæmt verklagi deildarinnar, talið í eðlilegri fjarlægð og gerið stutta hlégrein á milli hugmynda. Ekki tala yfir hljóðmerki, símtal eða samtal við annan starfsmann.

Ákveðið fyrirfram hvar upptakan verður vistuð, hver fær aðgang að henni, hvenær henni er eytt og hvernig textinn er fluttur í sjúkraskrá. [Reglugerð nr. 548/2008 um heilbrigðisskrár](https://island.is/reglugerdir/nr/0548-2008) leggur áherslu á vernd persónuupplýsinga og skilgreinir meðal annars öryggiskröfur og vinnsluaðila. Þetta er ástæða til að láta persónuverndarfulltrúa, upplýsingatækniteymi og ábyrgðaraðila skráa koma að matinu snemma.

## Við upptöku eða val á hljóðskrá

Speechyou er notað til að breyta **upptöku tali** í texta sem hægt er að breyta. Í hagnýtu ferli er fyrst valin rétt hljóðskrá eða lokið við upptöku samkvæmt þeim möguleikum sem stofnunin hefur samþykkt. Gætið þess að skráin tengist réttri rannsókn og að hún innihaldi ekki óviðkomandi samtal.

Talið uppbyggt: „Niðurstöður“, síðan líffæri eða svæði, síðan athugun og loks mat. Notið tölur og mælingar hægt og endurtakið þær ef þær eru viðkvæmar fyrir misskilningi. Ef rannsóknin er án frávika, lýsið því engu að síður með því orðalagi sem deildin notar. Forðist óljósar setningar eins og „þetta lítur eðlilega út“ ef staðlað orðalag krefst nákvæmari lýsingar.

Ef fleiri en einn talar í upptökunni skapar það sérstaka áhættu. Umritunin getur blandað saman ræðumönnum eða tekið með sér umræður sem áttu ekki að fara í skýrsluna. Best er að halda hverri skýrslu aðskilinni og stöðva upptöku áður en fagleg umræða hefst.

## Yfirferð: þar sem klínísk ábyrgð liggur

Textinn þarf að lesa frá upphafi til enda, ekki aðeins leita að auðsýnum stafsetningarvillum. Hlustið á óljósa kafla og berið þá saman við myndir, beiðni og fyrri rannsóknir. Athugið hvort setningar hafi verið styttar þannig að merking breytist, hvort „ekki“ hafi fallið brott og hvort mælingar, einingar og dagsetningar séu réttar.

### Gátlisti fyrir gæðaeftirlit

1.  Er réttur sjúklingur, rannsókn og rannsóknardagsetning valin samkvæmt innra verklagi?
2.  Er lýsingin í réttri líffærafræðilegri röð og samræmist hún myndunum?
3.  Eru hægri og vinstri hlið, staðsetning og fjöldi meinsemdar rétt?
4.  Eru mælingar, einingar, tölur og samanburðardagsetningar sannreyndar?
5.  Hefur neitun, óvissa eða stigun sjúkdóms haldið réttri merkingu?
6.  Eru heiti lyfja, aðferða, ígræða og sértækra hugtaka rétt skrifuð?
7.  Er ályktunin skýr, í samræmi við niðurstöðurnar og án textabrota úr annarri rannsókn?
8.  Hefur óviðkomandi tal, persónuupplýsingum eða sjálfvirkum leiðbeiningum verið eytt?
9.  Hefur ábyrgur geislafræðingur samþykkt endanlega útgáfu samkvæmt verklagi deildarinnar?

Ekki nota samantekt eða sjálfvirka textavinnslu til að ákveða greiningu. Ef textinn virðist óviss er öruggara að hlusta aftur, bera saman við myndina og endurskrifa setninguna sjálfur en að giska út frá samhengi.

## Val á vinnufyrirkomulagi

Engin ein leið hentar öllum deildum. Ákvörðunin ætti að ráðast af uppbyggingu skýrslunnar, tæknilegu umhverfi, kröfum um yfirferð og meðhöndlun upplýsinga.

| Vinnuleið | Hentar helst þegar | Helsta áhætta | Nauðsynlegt mótvægi |
| --- | --- | --- | --- |
| Bein vélritun | Textinn er stuttur eða mikið þarf að staðla | Tími fer í innslátt og truflar lesningu | Notið sniðmát og lokayfirferð |
| Tal í texta með Speechyou | Fyrirliggjandi upptaka á að verða breytanlegur texti | Rangt orð, tala eða hlið getur farið óséð | Yfirferð gegn hljóði og myndum |
| Mannleg umritun | Flókin upptaka eða sérstakar tungumálakröfur | Lengri bið og fleiri afhendingarskref | Skýr leiðbeining, trúnaður og samþykkt |
| Sambland tal-í-texta og ritstýringar | Mikið magn en lokaábyrgð hjá sérfræðingi | Fólk getur treyst drögum of mikið | Skilgreindur gátlisti og undirskrift |
| Staðlað skýrslusnið án sjálfvirkrar umritunar | Deildin þarf hámarksstýringu á uppbyggingu | Minni sveigjanleiki fyrir frjálsa lýsingu | Endurskoða sniðmát reglulega |

Taflan er ákvörðunarrammi, ekki samanburður á nákvæmni eða verði. Prófið raunverulegar, afpersónugreindar upptökur áður en leið er valin.

## Útflutningur, samþykkt og samstarf

Þegar textinn hefur verið leiðréttur þarf að flytja hann í samþykkt skýrslukerfi með þeirri aðferð sem stofnunin leyfir. Ekki líta á afritun og límingu sem sjálfvirka samþættingu. Sannreynið að allur textinn hafi borist, að fyrirsagnir séu á réttum stað og að auðkenni sjúklings hafi ekki blandast saman.

Ef texti er sendur öðrum til yfirferðar þarf að skilgreina hver hefur heimild til að lesa, breyta og samþykkja. [Lög um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga nr. 90/2018](https://www.althingi.is/lagas/152c/2018090.html) eru mikilvægur lagalegur rammi, en þau segja ekki sjálfkrafa hvaða vefþjónusta hentar tiltekinni stofnun. Fáið því skriflegt mat á vinnslunni, tilgangi hennar, varðveislu, aðgangi og samningsstöðu áður en persónugreinanleg gögn eru notuð.

Speechyou styður einnig vinnuferli fyrir skjátexta og SRT- og VTT-snið. Fyrir geislafræðinga getur það átt við í fræðsluefni eða innri kynningum, en slíkt efni ætti að vera aðskilið frá sjúklingaskýrslum. Athugið alltaf hvort textinn innihaldi upplýsingar sem ekki má deila.

## Innleiðing í fimm skrefum

1.  **Kortleggjið núverandi ferli.** Mælið hvar tími fer í upptöku, bið, vélritun, leiðréttingu og samþykkt. Skráið einnig hvar villur koma upp.
2.  **Veljið þröngt prófunarsvið.** Byrjið á einni rannsóknartegund og afpersónugreindum eða viðeigandi samþykktum gögnum. Ekki hefja innleiðingu í öllum deildum samtímis.
3.  **Setjið skýrar reglur.** Ákveðið skýrslusnið, heiti skráa, aðgang, varðveislu, eyðingu og ábyrgð á lokaútgáfu.
4.  **Þjálfið notendur í villugreiningu.** Sýnið dæmi um ranga hlið, tölu, mælieiningu, neitun og blönduðum ræðumönnum. Gátlistinn á að vera sýnilegur við yfirferð.
5.  **Endurmetið með raunverulegum mælikvörðum.** Berið saman heildartíma, fjölda leiðréttinga, óloknar skýrslur og endurgjöf notenda. Stöðvið eða breytið ferlinu ef gæði eða rekjanleiki versnar.

## Sjónarhorn Corneliu from Speechyou

### Hvernig við hugsum um vöruna

Sem Corneliu from Speechyou lít ég á umritun sem eitt skref í stærra vinnuflæði, ekki sem sjálfvirka staðfestingu á læknisfræðilegum texta. Við hönnum leiðina þannig að upptaka geti orðið að texta sem notandi getur breytt. Fyrir geislafræðing þýðir það að verðmætið ræðst ekki bara af því að texti birtist, heldur af því hvort auðvelt sé að lesa hann, bera hann saman við myndir og leiðrétta hann áður en hann er samþykktur.

Speechyou styður 1,700+ tungumál, sem getur verið gagnlegt í fjöltyngdu umhverfi. Það er þó á ábyrgð notandans að velja rétt tungumál, kanna sértæk læknisfræðileg heiti og fylgja reglum vinnustaðarins. Við gerum ekki ráð fyrir að kerfi eigi að leysa af hólmi sérfræðiyfirferð; góð hönnun gerir yfirferðina sýnilega og framkvæmanlega.

## Algengar spurningar

### Hvað er radiology dictation transcription?

Radiology dictation transcription er aðferð þar sem talaðri lýsingu geislafræðings á myndrannsókn er breytt í texta sem hægt er að yfirfara og setja í skýrslu. Textinn er drög þar til sérfræðingur hefur sannreynt hann gegn myndum og hljóði og samþykkt lokaútgáfuna.

### Getur Speechyou skrifað endanlega geislafræðiskýrslu án yfirferðar?

Nei. Speechyou getur breytt upptöku í breytanlegan texta, en geislafræðingur þarf að sannreyna hugtök, tölur, hliðar, neitun og klíníska merkingu áður en textinn verður endanleg skýrsla.

### Hvað þarf að athuga áður en sjúklingatengd upptaka er notuð?

Staðfestið verklag stofnunarinnar, lagagrundvöll, aðgangsstýringu, varðveislu, eyðingu, vinnslusamninga og ábyrgðaraðila. Leitið mats hjá persónuverndar- og upplýsingatækniteymi; ekki gera ráð fyrir að almennt tal-í-texta-verkfæri uppfylli sjálfkrafa allar kröfur.

### Hvaða villur eru sérstaklega mikilvægar í röntgen skýrslugerð?

Hætta getur falist í röngum hliðum, mælingum, einingum, tölum, líffæraheitum og neitun. Einnig þarf að leita að texta sem tilheyrir annarri rannsókn eða samtali sem átti ekki að fara í skýrsluna.

### Hvernig byrja geislafræðideildir innleiðingu?

Kortleggið ferlið, veljið eina rannsóknartegund, notið afmörkuð gögn, setjið gátlista og skilgreinið hver samþykkir textann. Mælið heildartíma og leiðréttingar áður en lausnin er tekin í víðtækari notkun.

### Getur Speechyou unnið með íslensku og fleiri tungumálum?

Speechyou styður umritunarvinnuferli á 1,700+ tungumálum. Gæði fyrir sértæk læknisfræðileg heiti geta ráðist af upptökum, framburði og orðalagi, þannig að yfirferð geislafræðings er áfram nauðsynleg.

### Get ég notað textann í skjátexta eða fræðsluefni?

Speechyou styður skjátextavinnuferli og SRT- og VTT-snið. Aðskiljið slíkt efni frá sjúklingaskýrslum og sannreynið að engar persónugreinanlegar upplýsingar séu birtar óheimiluðum aðilum.

Ef þið viljið kanna hvort Speechyou passi inn í afmarkað og samþykkt vinnuferli deildarinnar getið þið [hafið skráningu hér](https://app.speechyou.com/sign-up). Byrjið með skýrum reglum, mannlegri yfirferð og lítilli prófun áður en röntgen skýrslugerð er færð yfir í nýtt ferli.